In steeds meer Nederlandse keukens staat tegenwoordig een cocktailshaker zonder een druppel alcohol erin. De borrel van vroeger, wijn erbij en bier erna, maakt plaats voor iets anders: een glas vol kruiden, citrus en poeders met namen als ashwagandha en reishi. Mocktails met adaptogenen zijn niet zomaar een trendje van TikTok. Ze passen bij een verschuiving die je overal terugziet, van de supermarktschappen tot de verjaardagen van vriendinnen.
Wat zijn adaptogenen eigenlijk
Adaptogenen zijn planten en paddenstoelen die je lichaam zouden helpen omgaan met stress. Denk aan ashwagandha, een wortel uit de Ayurvedische geneeskunde, maar ook aan reishi-paddenstoelen en de wortel van maca. Het idee is dat ze je lijf helpen de balans te vinden tussen te veel en te weinig prikkels, zonder dat je er suf of juist opgejaagd van raakt. Onderzoek staat nog in de kinderschoenen, maar voor ashwagandha is het bewijs inmiddels behoorlijk stevig opgebouwd: een meta-analyse van meerdere gerandomiseerde onderzoeken laat een duidelijke daling zien op de perceived stress scale bij deelnemers die het innamen. Dat verklaart waarom drankjesmakers deze stoffen nu verwerken in siropen en poeders speciaal voor mocktails.
Waarom iedereen nu minder alcohol drinkt
De cijfers liegen er niet om. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat steeds meer volwassenen weinig of geen alcohol meer drinken, na jaren waarin dat percentage nauwelijks bewoog. Vooral onder dertigers en veertigers zie je die verschuiving: niet stoppen uit dwang, maar bewust kiezen voor iets anders op vrijdagavond. Dat "iets anders" moet dan wel lekker zijn, want water met citroen houdt niemand langer dan één glas vol. Mocktails met een functioneel randje, die je rustiger maken in plaats van je alleen maar suikerwater te geven, vullen dat gat precies.
Wil je zelf al wat minder alcohol maar toch fris beginnen? Lees ook ons artikel over samen bier brouwen voor het andere uiterste van het spectrum: soms is een avondje experimenteren met smaken leuker dan het eindresultaat zelf.
De bekendste adaptogenen in een glas
Niet elk kruid werkt hetzelfde, en dat merk je ook aan de recepten die nu opduiken bij bars in Amsterdam en Utrecht.
- Ashwagandha - aardse, licht bittere smaak, meestal gecombineerd met sinaasappel of gember om die aardsheid te temperen.
- Reishi - houtachtig en diep van smaak, past goed bij cacao of donkere bessen.
- Lion's mane - mild en romig, ideaal in een mocktail met kokosmelk.
- Maca - licht zoet en nootachtig, populair in smoothie-achtige mocktails met banaan.
De meeste van deze poeders koop je los bij een natuurwinkel, maar ook steeds meer supermarkten hebben inmiddels een schap met functionele dranken staan. Reken op zo'n 15 tot 25 euro voor een potje van 100 gram, wat bij dagelijks gebruik makkelijk een paar maanden meegaat. Let bij aankoop op een merk dat het gehalte aan werkzame stof (bij ashwagandha meestal withanolides) op het etiket vermeldt, dat is een betrouwbaarder signaal dan een mooie verpakking.
Zelf een mocktail met adaptogenen maken
Je hoeft geen bartender te zijn om dit thuis na te maken. Een simpel basisrecept dat bij elk seizoen werkt:
- Meng een kwart tot een halve theelepel ashwagandhapoeder met een scheutje warm water tot het volledig is opgelost.
- Voeg dat toe aan een glas met ijs, het sap van een halve sinaasappel en een scheutje gemberlimonade.
- Werk af met een takje munt en een schijfje citroen.
Heb je thuis al een espressomachine staan sinds je ons artikel over koffieapparaten las? Gebruik dan een shot espresso in plaats van gemberlimonade voor een pittige variant met reishi en cacao, een prima alternatief voor de klassieke espresso martini zonder de kater erna.
Begin altijd met de kleinste hoeveelheid poeder. Meer is niet per se beter, en te veel ashwagandha in één keer kan een onrustige maag geven.
Wil je iets voor bij de open haard in plaats van bij de borrel? Verwarm dan wat amandelmelk, roer er een kwart theelepel reishipoeder en een theelepel rauwe cacao doorheen, en zoet af met een klein beetje honing. Dit werkt eigenlijk als een warme chocolademelk voor volwassenen, zonder de suikerpiek van de klassieke variant en met net dat beetje extra rust voor het slapengaan.
Waar je op moet letten voordat je begint
Adaptogenen zijn geen wondermiddel en al helemaal geen vervanger voor medicatie. Ben je zwanger, geef je borstvoeding of gebruik je medicijnen voor je schildklier, bloeddruk of stemming? Overleg dan eerst met een arts of apotheker voordat je dagelijks ashwagandha drinkt. Hetzelfde geldt eigenlijk voor elk supplement dat je nieuw in je routine opneemt, zoals we ook al schreven in ons artikel over magnesium: kwaliteit en dosering maken het verschil tussen een merkbaar effect en helemaal niets voelen.
Dit drankje verdwijnt niet snel meer van tafel
Waar eerdere alcoholvrije trends vaak weer stil vielen na een paar maanden hype, lijkt deze combinatie van functionaliteit en smaak steviger te blijven hangen. Barpersoneel in grote steden merkt dat gasten steeds vaker actief om een "functional mocktail" vragen in plaats van simpelweg cola of tonic. Voor jou als thuisbartender betekent dat: een paar potjes adaptogeen-poeder in de kast, een goede citruspers, en je bent klaar voor een borrel die net zo goed voelt als hij smaakt.